thumb|Krucyfiks mistyczny z dawnego kościoła Dominikanów w Toruniu. Obecnie w kościele Św. Jakuba w Toruniu Krucyfiks mistyczny – w sztukach plastycznych wizerunek Jezusa na krzyżu mający związek z chrześcijańską mistyką, służący do rozmaitych praktyk dewocyjnych: modlitwy, kontemplacji, medytacji etc. Tego typu krucyfiksy różnią się przedstawień reprezentacyjnych i narracyjnych (historycznych) i zazwyczaj są samodzielnymi dziełami. Pojęcie krucyfiksu mistycznego dotyczy głównie wolnostojących krucyfiksów, niezależnych od większej struktury (np. retabulum ołtarzowe) lub narracji (np. cykle obrazowe). Wyodrębnienie takiego krucyfiksu od przestrzeni liturgicznej i umieszczenie go w osobnej przestrzeni (np. w odrębnej kaplicy przy kościele) umożliwiało głębszą relację między modlącą się osobą a podmiotem (tutaj Chrystusem). Jedno z przedstawień dewocyjnych.
Krucyfiksy mistyczne upowszechniły się w średniowieczu i przybierały rozmaity charakter, w zależności od stylu, preferowanej praktyki mistycznej etc. Inspiracją dla takich przedstawień były m.in. hymn Vexilla Regis prodeunt, pisma Tertuliana, franciszkana św. Bonawentury oraz mistyków nadreńskich: dominikanów Mistrza Eckharta, Jana Taulera i Henryka Suzo. Wizerunki o charakterze mistycznym w tym krucyfiksy, były preferowane w środowiskach zakonnych.