Ćwik – męski stopień harcerski obecny w polskim harcerstwie od początków ruchu. W ZHP jest to czwarty w kolejności stopień, zdobywany po odkrywcy a przed harcerzem orlim. W ZHR oraz innych organizacjach zachowujących przedwojenny system 5 stopni jest on zdobywany jako trzeci w kolejności, po wywiadowcy a przed harcerzem orlim.

Etymologia

Nazwa ćwik wywodzi się ze staropolskiego słownictwa. W Encyklopedii staropolskiej Aleksander Brückner objaśniał ten wyraz jako określenie człowieka „ćwiczonego”, „wyćwiczonego”, a więc doświadczonego, sprytnego i obytego. Znaczenie to koresponduje z harcerskim użyciem nazwy, odnoszonej do harcerza zaprawionego w działaniu, zaradnego i godnego zaufania.

Historia Nazwa ćwik należy do najstarszej polskiej terminologii harcerskiej. W wydanych w 1912 roku Harcach młodzieży polskiej autorstwa Eugeniusza Piaseckiego i Mieczysława Schreibera po raz pierwszy zastosowano między innymi terminy „harcerz”, „harcerstwo”, „harcmistrz”, „zastęp”, „zastępowy” oraz właśnie „ćwik”. Stopień ten wszedł następnie do utrwalonego systemu stopni harcerskich w Polsce.

W 1912 Naczelnictwo Skautowe wprowadziło system składający się z 4 stopni, ćwik był trzecim z nich.