thumb|Artysta stand-upowy podczas występu Stand-up – komediowa forma artystyczna w postaci monologu przed publicznością.

W odróżnieniu od kabaretu stand-up opiera się raczej na charyzmie wykonawcy oraz kontakcie z publicznością niż na dopracowaniu każdego wiersza przedstawienia i wartości artystycznej. Artyści stand-upowi przywiązują mniejszą wagę do kwestii artystycznych, za główny cel stawiając sobie opowiadaną historię i rozbawienie publiczności. Gatunek ten cechuje odważny humor i podejmowanie kontrowersyjnych tematów.

Stand-up narodził się w Wielkiej Brytanii, ale popularność zdobył w Stanach Zjednoczonych. W USA istnieją kluby zaopatrzone w miejsca do siedzenia i stoliki oraz scenę. Podczas tzw. open mic każdy może wejść na scenę i spontanicznie rozpocząć swój występ. Dzięki takiej formule ten gatunek jest przyjazny dla początkujących artystów.

Stand-up w Polsce Satyryczne monologi kabaretowe na przestrzeni dekad ulegały w Polsce ciągłej ewolucji, zależnie od panującej sytuacji społeczno-politycznej. Początki tego typu form komediowych w Polsce datuje się na okres gwałtownego rozkwitu polskich występów scenicznych po odzyskaniu niepodległości, w czasach dwudziestolecia międzywojennego, a monologi komediowe pojawiały się w ramach komedii rewiowej i pracy konferansjerskiej artystów.