Metal symfoniczny jest podgatunkiem metalu, który można określić jako łączący w sobie bogatą instrumentację lub chóry z metalowymi riffami, rytmami i konstrukcjami utworów. Stosowane tu techniki gry, kompozycji i aranżacji utworów nie są charakterystyczne dla żadnego innego podgatunku metalu lub są mieszanką różnych podgatunków tegoż. Pierwszoplanowi wokaliści śpiewają często zgodnie z klasyczną techniką operową (Nightwish, Epica, Within Temptation).
Istotne jest tutaj, że termin „symfoniczny” nie oznacza obecności orkiestry symfonicznej, ale jest raczej określeniem symfonii między metalowymi gitarami a innymi instrumentami. Elementy muzyki poważnej są zwykle bardzo ograniczone.
Charakterystyka Muzyka Symfoniczny metal jako gatunek wywodzi się głównie z power metalu i wczesnego gothic metalu. W przypadku tego pierwszego zostały dodane bogate instrumentacje orkiestrowe i chóry (Rhapsody). W przypadku drugiego, instrumentacje zostały wzbogacone, klimat stał się bardziej neutralny, treści odeszły od typowej gotyckiej estetyki (Therion, Within Temptation).