Mimo braku formalnej zmiany ustawy o ustanowieniu Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ani nazwy Orderu, w drodze rozporządzenia Prezydenta RP z 16 kwietnia 1991, obowiązującego od 24 maja 1991, określono go jako Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i zmieniono opis jego odznaki na odpowiadający późniejszemu Orderowi Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Dopiero ustawą z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej został formalnie zastąpiony przez Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, a ustawa z 1974 została uchylona.
Projektantem obu tych orderów był Edward Gorol.
Opis odznaki Odznaką była, podobna do sowieckich odznaczeń, pięcioramienna gwiazda (krzyż gwiaździsty) z rozszerzającymi się ramionami, pokrytymi na awersie czerwoną i białą emalią. Między ramionami gwiazdy znajduje się pięć pęków promieni. Pośrodku na awersie nałożony jest orzeł państwowy (bez korony) srebrzony. Gwiazda zwieńczona jest tarczą z inicjałami PRL na tle poziomych promieni. Na rewersie ramiona gwiazdy są fakturowane, pośrodku na okrągłej tarczy znajduje się data: 1974. W klasach I-IV promienie i zwieńczenie są złocone, a w klasie V są srebrzone.