200px|thumb|Apirana Turupa Ngata ok. 1905 r. Sir Apirana Turupa Ngata (ur. 3 lipca 1874 w Kawaka (Te Araroa), zm. 14 lipca 1950) – nowozelandzki działacz polityczny i społeczny, etnograf, historyk maoryski. Zwolennik integracji Maorysów ze społeczeństwem Nowej Zelandii przy zachowaniu tradycji kulturalnych.
Kształcił się w college'u Te Aute i ukończył nauki polityczne w 1893 na Canterbury University College. W 1896 uzyskał uprawnienia adwokackie. Był pierwszym maoryskim absolwentem nowozelandzkiego uniwersytetu i jednym z pierwszych Nowozelandczyków, który posiadał stopień naukowy w dziedzinie nauk polityczno-prawnych. Utalentowany mówca, wywarł wielki wpływ na ruch Kotahitanga i był jednym z założycieli Ruchu Młodych Maorysów. Od 1905 do 1943 był deputowanym do parlamentu, od 1909 do 1912 i od 1928 do 1934 - ministrem ds. rdzennej wolności. Ściśle współpracował z działaczką Te Puea Herangi. W 1931 rozpoczął realizację rozwoju ziem maoryskich, który znacznie zwiększył areał gruntów uprawianych przez Maorysów. Stworzył fundusz budowy szkół dla Maorysów. Od 1928 do 1934 przewodniczył Maoryskiej Radzie Badań Etnologicznych. W 1934 wycofał się ze stanowiska, gdy komisja ds. ludności rodzimej udowodniła mu niewłaściwe wykorzystanie pieniędzy, którymi wspomagał kolejne przedsięwzięcia.