Przeznaczeniem orderu było nagradzanie zarówno Portugalczyków, jak i cudzoziemców za znaczące dokonania wojskowe, polityczne oraz cywilne. Wśród pierwszych odznaczonych byli członkowie dworu króla Wielkiej Brytanii Jerzego III, którzy dopomogli w morskiej przeprawie portugalskiego domu królewskiego do Brazylii, a nie mogli otrzymać innych ówczesnych odznaczeń portugalskich ze względu na wyznanie.
W 1832 Piotr I (jako książę Bragança) zmodyfikował order, dzieląc go na cztery klasy (Krzyż Wielki, Komandor, Oficer i Kawaler) i nadając mu nową nazwę: „Prastary i Wielce Zaszczytny Order Wieży i Miecza, Wierności i Zasługi” (Antiga e Muito Nobre Ordem da Torre e Espada, do Valor, Lealdade e Mérito). Od tego czasu odznaczenie było jeszcze kilkakrotnie modyfikowane (1896, 1917, 1918, 1939). Zgodnie z ustawą o portugalskich odznaczeniach państwowych (aktualizowaną w 2011), order jest nadawany „za wybitne zasługi w pełnieniu najwyższych funkcji państwowych lub wojskowych oraz znaczące osiągnięcia dokonane podczas służby wojskowej lub cywilnej, świadczące o bohaterstwie, bezinteresowności i poświęceniu dla kraju i ludzkości”. Nadającym odznaczenie jest urzędujący prezydent państwa, będący ex officio (z urzędu) Wielkim Mistrzem Orderu.