Lokis. Rękopis profesora Wittembacha – fantastyczna nowela grozy autorstwa Prospera Mériméego, opublikowana po raz pierwszy w 1869 roku, na łamach czasopisma "Revue des Deux Mondes".
W 1970 roku nowelę, pod tym samym tytułem, zekranizował Janusz Majewski.
Okoliczności powstania opowiadania Zalążek fabularnego pomysłu utworu zawiera list do Lizy Przeździeckiej z 25 czerwca 1867 roku. Mérimée pisze w nimː Opowiada mi Pani o polowaniu z takim zapałem, że już jak myślę spotkała się Pani oko w oko z wilkiem, może nawet widziała niedźwiedzia. Mniejsza o pierwsze z tych niegodziwych zwierząt, lecz stanowczo zakazuję Pani niedźwiedziː zbyt są źle wychowane, aby łowczyniom okazać szacunek. Niedźwiedź stanowił wówczas rekwizyt kolorytu lokalnego ziem polskich i rosyjskich. Mérimée stykał się z nim stale czytając XVII-wieczne diariusze podczas pracy nad dziełem o Dymitrach. Początek Samozwańców podbarwił zresztą opowieścią jak to Iwan Groźny przypatrywał się z balkonu zapasom z niedźwiedziami.
Utwór został napisany dla rozerwania cesarzowej Eugenii i był przez pisarza odczytany w obecności dam dworu. Ukazał się drukiem 15 września 1869 roku w Revue de Deux Mondes.