Ołeksandr Afanasijowycz Ałpatow, ukr. Олександр Опанасович Алпатов, ros. Александр Афанасьевич Алпатов, Aleksandr Afanasjewicz Ałpatow (ur. 7 marca 1927 w Ługańsku, Ukraińska SRR, zm. 10 października 2006 w Doniecku) – ukraiński piłkarz, grający na pozycji centralnego pomocnika, trener piłkarski.
Kariera piłkarska Kariera klubowa Wychowanek klubu Dzerżyneć Woroszyłowgrad. W 1947 rozpoczął karierę piłkarską w miejscowym Dynamie Woroszyłowhrad. W 1949 wyjechał do Kijowa, gdzie krótko występował w Spartaku Kijów, a potem został piłkarzem Dynama Kijów. W 1951 przeszedł do Szachtara Stalino, w którym od czerwca 1956 do końca 1957 pełnił funkcję kapitanaИстория "капитанства" в донецком "Шахтере" — Террикон. W 1959 zakończył karierę zawodową.
Kariera trenerska Po zakończeniu kariery zawodniczej rozpoczął pracę trenerską. Najpierw trenował Szachtar Gorłówka. W latach 1963–1964 prowadził Chimik Siewierodonieck. W połowie maja 1964 został zaproszony do Zorii Ługańsk, w którym pracował do końca roku. Potem trenował Dynamo Donieck. Od października 1967 do 16 lipca 1973 z przerwami kierował zespołem Budiwelnyk Połtawa. W 1975 szkolił Łokomotyw Mariupol, a w 1976 ponownie Szachtar Gorłówka. W latach 1974–1986 również pracował na stanowisku Przewodniczącego Miejskiego Związku Piłki Nożnej w Doniecku.