Rozwój słowianofilstwa trwał od lat 40. XIX w. do końca kolejnej dekady, gdy zmarła większość jego głównych ideologów. Prof. datuje rozpad słowianofilstwa na 1861 rok i upatruje przyczynę nie w śmierci ideologów, lecz w reformie uwłaszczeniowej, która doprowadziła do kryzysu doktryny słowianofilów. Jednocześnie Kamienski podkreśla, że należy odróżniać słowianofilstwo od poczwiennictwa i tzw. późnych słowianofilów, których głównymi przedstawicielami byli Nikołaj Danilewski i Konstantin Leontjew, a w latach 70–80. XIX w. .
Poglądy Przedstawiciele słowianofilstwa głosili, że Rosja ze swoimi tradycjami historycznymi powinna stać się nosicielką wiary w Boga i odrodzenia ludzkości. Podstawowym założeniem słowianofilstwa była wiara w możliwość pokojowego i harmonijnego współżycia narodów. Podkreślali również konieczność tworzenia przez ludzi wierzących wspólnoty opartej na prawdzie, miłości i wolności, które ich zdaniem stanowiły podstawę wiary prawosławnej (funkcjonowanie takiej wspólnoty określali jako sobornost). Dowodzili, że tego typu wspólnoty tworzyli Słowianie, powołując się w szczególności na funkcjonowanie wspólnot wiejskich i soborów ziemskich. W ocenie słowianofilów analogicznie harmonijne relacje panowały na Rusi Moskiewskiej także między ludem a władcami, co wynikało z wyznawanej wiary prawosławnej.