W historiografii wiele różnych wydarzeń i dat podaje się jako ramy czasowe średniowiecza. Wybór dat granicznych może być różny w odniesieniu do różnych części Europy, krajów, albo różnych dziedzin kultury (literatury, sztuki, religii).
W tabelach ukazano najważniejsze propozycje ram czasowych średniowiecza.
Początek średniowiecza, koniec starożytności Rok Wydarzenie Uzasadnienie Kontrargumenty Początek średniowiecza 313 edykt mediolański Ogłoszenie tolerancji religijnej dla chrześcijaństwa, które wkrótce stało się religią panującą. Przełom religijny zapoczątkowany edyktem mediolańskim legł u podstaw średniowiecza. Wydarzenie to w powszechnym odczuciu zaliczane jest jeszcze do epoki starożytnej. Politeizm istniał jeszcze długo po tym wydarzeniu. 337 śmierć Konstantyna I Wielkiego Był ostatnim wybitnym cesarzem rzymskim. Za jego panowania (w 313) zalegalizowano chrześcijaństwo, a Konstantynopol stał się stolicą dorównującą Rzymowi. Cesarstwo rzymskie było jednoczone jeszcze kilkakrotnie. Chrześcijaństwo stało się religią panującą dopiero w 381 (za panowania Teodozjusza I Wielkiego). Rzym przestał być stolicą imperium dopiero w 402 (na rzecz Rawenny).