Został on utworzony w odpowiedzi na rozprzestrzenianie się weksli emitowanych przez prywatne banki w Stanach Zjednoczonych, co było następstwem inflacji spowodowanej powojennym długiemSecond Bank of the United States.. Z kolei Panika 1819 miała swoje źródła w gospodarce Stanów Zjednoczonych. Panika ta wyznaczyła koniec gospodarczej ekspansji, która nastąpiła po wojnie brytyjsko-amerykańskiej oraz zainicjowała nową politykę finansową, która nadała kształt postępowi gospodarczemu.
Wyjaśnienia Różne szkoły myśli ekonomicznej podały swoje własne wyjaśnienia Paniki 1819.
Ekonomiści szkoły austriackiej przedstawiają ogólnokrajową recesję, której rezultatem była Panika 1819, jako pierwszą porażkę ekspansywnej polityki monetarnej – przewidywaną przez austriacką teorię cyklu koniunkturalnego. Rząd intensywnie pożyczał pieniądze, by sfinansować wojnę brytyjsko-amerykańską w 1812 r., która spowodowała ogromne obciążenie dla rezerw USA. Doprowadziło to do zawieszenia obowiązku wymiany pieniędzy (na pieniądz kruszcowy) w 1814 r., a następnie ponownie podczas recesji w latach 1819–1821, co pogwałciło zawarte w umowach prawa deponentówMurray N. Rothbard., A History of Money and Banking in the United States: The Colonial Era to World War.. Pobudziło to zakładanie nowych banków i ekspansję emisji pieniądza.