Druga wersja Merlin był doradcą Uthera Pendragona, któremu za pomocą magii umożliwia, w przebraniu, wejście do zamku Tintagel, gdzie mieszkała Igerna, żona Gorloisa i matka Artura, która przez podstęp Uthera Pendragona (Merlin zamienia go na jedną noc w jej męża) zachodzi z nim w ciążęAshe, Geoffrey. The Discovery of Arthur, Owl Books, 1987.. Następnie Merlin zostaje wychowawcą i doradcą Artura. To on przyczynił się do ogłoszenia Artura królem, gdy ten wyciągnął ze skały Miecz z Kamienia. Merlinowi przypisuje się szereg proroctw dotyczących przyszłości Brytanii, a także niezwykłych czynów takich jak przeniesienie kamieni z Irlandii w celu wzniesienia Stonehenge.
Istnieje wiele wersji legend o Merlinie. Według niektórych (np. Thomasa Malory'ego), został on uwięziony w kryształowej grocie przez czarodziejkę Nimue (w innych wersjach: Viviane, Elaine, Niniane, Nivian, Nyneve). W innych wersjach zamiast groty występuje pień drzewa. Jednak u Geoffreya motyw uwięzienia nie występuje.
Merlin miał wielu wrogów. Jego przyjaciółmi byli Król Artur i Pani Jeziora.