na ziemi bydgoskiej silne organizacyjno-artystyczne struktury, będące bastionem polskości i patriotyzmu, które przetrwały kolejne stulecie mimo zmian ustrojów politycznych, wojen i przemian ideologicznych i estetycznych.
Niemiecki ruch śpiewaczy był reprezentowany w 1904 r. przez 10 chórów, z których najwyższy poziom osiągnęły: Liedertafel, Eintracht, Gutenberg i Towarzystwo Śpiewu Sine cura. Bydgoskie chóry niemieckie tworzyły okręg w ramach Poznańskiego Prowincjonalnego Związku Śpiewaczego (niem. Posener Provinzial-Sangerbund). Począwszy od 1855 r. w Bydgoszczy odbywały się kilkakrotnie niemieckie prowincjonalne zjazdy śpiewacze. W 1902 r. kulturalne organizacje niemieckie zrzeszono w Niemieckim Towarzystwie Sztuki i Wiedzy. W wydziale muzycznym tej organizacji znalazły się m.in. chóry, Bydgoskie Towarzystwo Orkiestrowe (niem. Orchesterverein, zał. 1898) i Bydgoski Związek Śpiewaczy (niem. Singakademie, 1903). Rodowód bydgoski posiadali też kompozytorzy niemieccy np. Gustav Graben-Hoffmann, zaś w 1880 r. w Bydgoszczy mieszkał i pracował jeden z najwybitniejszych muzykologów niemieckich – Hugo Riemann.