Artykuł zawiera opis historii Częstochowy od prehistorii do czasów współczesnych.
Pradzieje thumb|Rezerwat archeologiczny kultury łużyckiej w Częstochowie Najstarsze znaleziska archeologiczne w regionie częstochowskim pochodzą z okolic Zawiercia i są datowane na 150 000 lat. W bliższej okolicy znalezione zostały natomiast datowane na kilka tysięcy lat narzędzia z Dankowic koło Kłobucka. Liczniejsze są znaleziska z okresu neolitu, który w południowej Polsce zaczął się ok. 6000 lat temu. Na samym terenie Częstochowy pierwsze osady z tego okresu odkryto w 1929 r. w obecnej dzielnicy Mirów.
Następne znaleziska pochodzą ze środkowej i późnej epoki brązu (3300 – 2700 lat temu). Na ten okres datowane są osady oraz cmentarzyska, a jedno z nich zostało zakonserwowane i przekształcone w rezerwat archeologiczny kultury łużyckiej na Rakowie. Osady z okresu epoki żelaza nie różnią się, na ziemi częstochowskiej, od tych wcześniejszych z epoki brązu. Rozwój kultury łużyckiej na ziemi częstochowskiej został zahamowany w VI wieku p.n.e. przez najazd Scytów. W okresie rzymskim ludność tych terenów utrzymywała z imperium rzymskim kontakty handlowe, o czym świadczą importowane dobra i monety rzymskie. W 375 r. region przeżył najazd Hunów, z tego czasu pochodzą też znaleziska przypisane do unikalnej tzw.