Wysoki nadmiar zasad, czyli zasadowica metaboliczna, z reguły wiąże się z nadmiarem wodorowęglanów. Może być spowodowany przez: jako kompensacyjna odpowiedź na kwasicę oddechową, nadmierną utratę HCl z kwasem żołądkowym w wyniku wymiotów, nerkową nadprodukcję wodorowęglanów w zasadowicy spowodowanej odwodnieniem (wymioty) lub w chorobie Cushinga.
Niedobór zasad (nadmiar zasad poniżej wartości referencyjnych), czyli kwasica metaboliczna, najczęściej łączy się albo z utratą wodorowęglanów, albo ich neutralizacją przez duże ilości kwasów organicznych. Typowymi przyczynami są: kompensacyjna odpowiedź na zasadowicę oddechową, cukrzycowa kwasica ketonowa, w której produkowane są duże ilości kwaśnych ciał ketonowych, kwasica mleczanowa, na skutek beztlenowego metabolizmu podczas ciężkiego wysiłku fizycznego lub hipoksji, przewlekła choroba nerek, w której dochodzi do zaburzenia wydalania kwasów oraz resorpcji i produkcji wodorowęglanów, biegunka, w której wydalane są duże ilości wodorowęglanów, spożycie trucizny, np.