Ojciec głównego bohatera ginie, wykonując pracę na akord, za zaniżone wynagrodzenie. Pracodawcy bezwzględnie dążą wyłącznie do maksymalizacji zysku, okrucieństwo jest również regułą postępowania w gronie samych górników, gdzie silniejsi prześladują słabszych. Ustawicznie szykanowany, jako słabszy, Malpelo sam zaczyna znęcać się nad jeszcze słabszym od siebie Żabą, chociaż jest do niego przywiązany i bijąc go, chce równocześnie nauczyć go zasad funkcjonowania w społeczności górników.
W utworze silny jest wątek deterministyczny: Malpelo nie ma możliwości wyboru zawodu - został górnikiem, bo był nim również jego ojciec. Nie ma ucieczki od okrutnego świata kopalni, ulgę może przynieść jedynie śmierć. Bohater wie, dlaczego jego ojciec zginął, a jednak uważa za normalne podporządkowywanie się poleceniom kierownictwa kopalni, nie protestuje, gdy są mu wyznaczane najtrudniejsze i najbardziej niebezpieczne zadania. Brutalność i niesprawiedliwość uznaje za naturalną kolej rzeczy. Wie również, że któregoś dnia również on zginie w pracy i godzi się ze swoim losem.