Zakładowa straż pożarna – najczęściej zawodowa, umundurowana i wyposażona w specjalistyczny sprzęt formacja przeznaczona do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami na terenie wyznaczonych zakładów pracy oraz okolicznych miast i wsi.
Formacja
Zakładowe straże pożarne są jednostkami działającymi tam, gdzie prawdopodobieństwo pożaru jest ponadprzeciętnie wysokie, jego ewentualne skutki ponadprzeciętnie dotkliwe etc. Najczęściej przy dużych zakładach chemicznych, lotniskach, portach morskich, rafineriach itd. Jednostki takie działają też często przy cukrowniach. Praca ta jest niezależna od Państwowej Straży Pożarnej. Każda jednostka ma własne procedury dotyczące naboru. Jednostka indywidualnie, w zależności od potrzeb określa kryteria jakie trzeba spełnić, by wstąpić w jej szeregi. Jednostki są wyposażone w sprzęt, który niejednokrotnie przewyższa możliwości sprzętu jednostek PSP. Ich obowiązkiem jest organizacja obrony cywilnej na terenie danego zakładu.
Jednostki te działają też poza swoimi macierzystymi zakładami. W razie potrzeby, wyjeżdżają też wspomóc inne służby mundurowe.
Jednostki działają 7 dni w tygodniu przez całą dobę. Bez wyjątku każda ma własnego dyspozytora, który dysponuje zastępy na teren zakładu lub po informacji z zewnątrz, np.