Rodzaj teorii odnoszącej się do pewnych zjawisk społecznych czy populacji, której nie da się ekstrapolować w skali globalnej, za to jest ona przydatna do opisu szczególnych warunków życia społecznego. Budowa tego typu teorii zaproponowana została przez Roberta Mertona, aby przeciwstawić się istniejącej w pierwszej połowie XX wieku tendencji do budowy wielkich gmachów teoretycznych mało przydatnych do interpretacji szczególnych przypadków rzeczywistości społecznej.
Teoria ugruntowana
Rodzaj teorii średniego zasięgu, utworzonej zgodnie z metodologią teorii ugruntowanej Anselma Straussa i Barneya Glasera. Jest ona tworzona na podstawie materiału empirycznego zebranego podczas badań jakościowych (wywiadów, obserwacji i analizy treści). Teoria tworzona jest stopniowo, poprzez kolejne etapy generalizacji i porządkowania danych, aż do momentu, kiedy teoria w dostateczny sposób wyjaśnia pewien typ zjawisk społecznych. Taka teoria jest "ugruntowana" w określonym materiale empirycznym.