dla historiografii anglojęzycznej zob. np. Stanley G. Payne, Spain: A Unique History, Madison 2011, , s. 151, dla historiografii polskiej zob. np. Andrzej Jackiewicz, Uwagi na temat kontekstu historycznego regionalizmu baskijskiego, [w:] Marian Grzybowski, Grzegorz Kuca, Piotr Mikuli (red.), Ustroje. Historia i współczesność, Kraków 2013, , s. 399. Na gruncie polskim kontrowersyjną próbę rozstrzygnięcia sporu podejmuje Joanna Orzechowska-Wacławska, Baskowie: Powstawanie współczesnego narodu, Kraków 2015, , s. 98; jej zdaniem przesadne utożsamianie karlizmu z baskijskim ruchem regionalnym i narodowym odebrało wojnie z lat 1846-1849, toczonej głównie poza terenem Baskonii, miano „wojny karlistowskiej”. Najlepszy polski znawca karlizmu opowiada się za „trzecią wojną”, por. np. Jacek Bartyzel, Don Carlos Marx, [w:] Studia Philosophica Wratislaveinsia V/4 (2010), s. 71. Autorzy najnowszej polskiej syntezy historii Hiszpanii nie proponują żadnej numeracji, a mówią tylko o „powstaniu”, „walkach” i „wojnie”, Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz, Historia Hiszpanii, Wrocław 2009, , ss. 266, 267, 271) – wojna domowa w Hiszpanii, toczona w latach 1872–1876 pomiędzy liberałami a karlistami.