W wypowiedzi dla kwietniowego wydania NME w 2012 roku Bellamy powiedział, że zespół zadecydował o użyciu elementów muzyki elektronicznej inspirowanych między innymi twórczością takich artystów jak francuski duet Justice czy brytyjska grupa elektroniczno-rockowa Does It Offend You, Yeah?, włączając również do albumu instrumenty dęte.
Kompozycja Według NME „Madness” zawiera elementy zaczerpnięte z utworu „I Want To Break Free” zespołu Queen, a także z albumu Davida Bowiego „Scary Monsters (and Super Creeps)” Lider zespołu Matthew Bellamy stwierdził, że jedna z dwóch finałowych piosenek albumu – „The 2nd Law: Unsustainable” zainspirowana została twórczością Skrillexa. Frontman powiedział również, że „Follow Me” napisał o swoim nowo narodzonym synu Binghamie Bellamy. Utwór „Panic Station” powstał przy współpracy z muzykami wykonującymi utwór „Superstition” Steviego Wondera, a zainspirowany został funk rockiem oraz muzyką Michaela Jacksona.
Basista Chris Wolstenholme napisał dwa utwory opowiadające o jego walce z alkoholizmem – „Save Me” i „Liquid State”, które śpiewane są w całości przez niego.
Singel „Follow Me” został wyprodukowany wraz z zespołem Nero.
The 2nd Law jest pierwszym albumem zespołu, który otrzymał oznaczenie Parental Advisory, ze względu na wulgarne słowa w utworze „Panic Station”