Analiza neokolonialna Powieść pisana jest z perspektywy kolonialnej. Główni bohaterowie – Pieczorin i Maksym Maksymycz – są przedstawicielami imperium. Ich wewnętrzne rozterki mogły zostać z powodzeniem przedstawione na tle Moskwy lub Petersburga, Kaukaz nie wpłynął w żaden sposób na ich rozwój duchowy. Przedstawiciele ludności muzułmańskiej stanowią w dziele Lermontowa tło, uosabiają sobą negatywne cechy, takie jak chciwość, zdrada, głupota i brud. Tubylcy nie wypowiadają się bezpośrednio, ich cele zawsze podlegają interpretacji przez Rosjan. Postać księżniczki Beli przedstawiona została instrumentalnie jako bierna ofiara, zakochująca się w swoim gwałcicielu i podziwiająca go, jako przedstawiciela wyższej cywilizacji. Choć Lermontow przedstawił poczynania Pieczorina w sposób mogący budzić dezaprobatę, to nie dotyczyła ona na ogół kwestii gwałtu na nieletniej tubylczej dziewczynie, a ogólnej bezcelowości życia. W zestawieniu z czarnym bohaterem na pozytywną postać wybija się oficer Maksymycz, co potem podłapali recenzenci.