Pairing po polsku” (Postępy Techniki Jądrowej, seria „fizyka jądrowa”, 1969), który był przez wiele lat podstawą nauczania teorii struktury jądra.

Zdzisław Szymański otrzymał tytuł profesora w roku 1978. Był promotorem w kilkunastu przewodach doktorskich. Pierwszym doktorantem był Adam Sobiczewski (1964), później profesor i członek PAN.

Był mężem Wiesławy z Winklerów (1929–2012), biologa.

Zmarł we wrześniu 1999 roku w czasie kolejnej „Mazurskiej Szkoły Fizyki Jądrowej”. Spoczął na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 123-1-23).

Tematyka badań Teorie jądra atomowego były przedmiotem bardzo intensywnych badań w pierwszej połowie XX w. – w latach 1935–1967 przyznano 14 Nagród Nobla za badanie w tej dziedzinie. Później – po 8-letniej przerwie – nagrodę otrzymali Aage Niels Bohr i Benjamin Mottelson, u których w roku 1959 odbywał staż Zdzisław Szymański, nazywany później ojcem polskiej szkoły teoretycznej fizyki jądrowej. Zajmował się m.in. problemami wpływu nadprzewodnikowych korelacji par nukleonów na deformacje jąder atomowych, hipotetycznych jąder superciężkich i właściwości jąder w stanach o wysokim momencie pędu.

Stowarzyszenia Zdzisław Szymański był członkiem rzeczywistym Polska Akademia Nauk, Wydział III.