Aleksandr Nikołajewicz Golicyn (ros. Александр Николаевич Голицын; ur. w Moskwie, zm. w Hasprze) – rosyjski działacz państwowy, w latach 1817–1824 minister oświaty i spraw duchownych.
Arystokrata z pochodzenia. Wychowany w duchu kultury francuskiej, w młodości był miłośnikiem kultury oświeceniowej. Wtedy też poznał wielkich książąt Aleksandra i Konstantego Romanowów, co sprawiło, że w przyszłości zyskał protekcję Aleksandra I, gdy ten został cesarzem Rosji. W 1802 władca ten mianował go oberprokuratorem Senatu, zaś po roku – oberprokuratorem Świątobliwego Synodu Rządzącego. W czasie pełnienia tego urzędu Golicyn po raz pierwszy w życiu przeczytał cały Nowy Testament, co wywołało głęboką przemianę w jego światopoglądzie. Wstrząśnięty treścią nauczania Chrystusa, doszedł równocześnie do wniosku, że jego prawdziwego ducha zachowało nie prawosławie, lecz niewielkie wyznania protestanckie, przede wszystkim pietyści. Nawiązał kontakt ze wspólnotą braci morawskich w Sarepcie i stał się orędownikiem „chrześcijaństwa wewnętrznego”, międzywyznaniowego, opartego wyłącznie na Biblii.