Theodor Kotschy (ur. 15 kwietnia 1813 w Ustroniu na Śląsku Cieszyńskim. zm. 11 czerwca 1866 w Wiedniu) – austriacki botanik i podróżnik, badacz flory północnej Afryki i Bliskiego Wschodu.
Życiorys Był synem pastora ewangelickiego Karola Kotschy’ego, protestanckiego teologa i botanika, oraz Julii z domu Schimko.
Już jako dwunastolatek odbywał swe pierwsze wycieczki górskie po śląskich Beskidach. W tym samym 1825 r. zwiedził Kraków, który zrobił na nim ogromne wrażenie oraz wziął udział w wycieczce na Babią Górę z grupą profesorów z Wrocławia. Już wtedy z zapałem zbierał różne okazy flory i minerały. W 1830 r. ojciec zapisał go do cieszyńskiego gimnazjum, które młody Theodor porzucił jednak po jednym semestrze, ponieważ nie odpowiadał mu sztywny szkolny rygor. Dalszą naukę pobierał w domu. Egzamin gimnazjalny zdał w 1832 r. jako ekstern z wynikiem bardzo dobrym. Latem tego roku odbył podróż do Berlina, gdzie poznał osobiście m.in. ojca nowoczesnej teologii protestanckiej Friedricha Schleiermachera oraz sławnego już wówczas podróżnika i przyrodnika Alexandra Humboldta, a także poznał niektóre ich dzieła. Najbliższe lata pokazały, że z nich dwóch to właśnie Humboldt wywarł większy wpływ na dalsze losy młodego Theodora.