mały|Akcja pod Rogowem, 8 listopada 1906 mały|Wywłaszczenie, Kasper Żelechowski (1888) thumb|Wiec w Gnieźnie w 1912 Wywłaszczenie (także ekspropriacja z ; – wywłaszać, – własny) – przymusowe pozbawienie własności nieruchomościMariusz Żurawski, Literatura czerwonego dworu. Bellona 2015, s. 259., pozbawienie lub ograniczenie prawa rzeczowego przysługującego wobec nieruchomości określonej osoby na mocy indywidualnego aktu prawnego i wyłącznie na cele publiczne. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, gdy nie można jej nabyć w drodze umowy cywilnoprawnej. Stanowi najdalej idącą ingerencję w prawo rzeczowe, na którą składają się trzy podstawowe elementy: odebranie prawa podmiotowego na cel publiczny; działanie z mocy przymusu państwowego: na drodze aktu indywidualnego (tworząca nowy stan prawny decyzja administracyjna); na drodze aktu ogólnego (ustawa, rozporządzenie z mocą ustawy, rozporządzenie wykonawcze); przejęcie własności za odszkodowaniem.
W efekcie prawo rzeczowe do nieruchomości zostaje przeniesione na rzecz jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa.
Brak wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cel publiczny leżący u podstaw wywłaszczenia skutkuje obowiązkiem jej zwrotu.
Prawo polskie