Tapiranga czarnobrzucha (Ramphocelus nigrogularis) – gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny tanagrowatych (Thraupidae). Zamieszkuje północną część Ameryki Południowej na wschód od Andów. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Tapiranga czarnobrzucha została opisana po raz pierwszy w 1825 roku przez niemieckiego badacza Johanna Baptista von Spixa, który nadał jej nazwę Tanagra nigrogularis. Nazwa gatunkowa pochodzi od łacińskich słów: niger, co znaczy „czarny”, oraz gularis oznaczające „gardłowy” (od gula „gardło”). Gatunek ten jest jednym z ośmiu należących do rodzaju Ramphocelus. Badania mitochondrialnego DNA sugerują, że najbliżej spokrewnionym gatunkiem jest tapiranga szkarłatna (Ramphocelus dimidiatus), ich drogi rozeszły się około 800 000 lat temu. Nie wyróżnia się podgatunków.
Charakterystyka Dorosły samiec ma czarną twarz, gardło, skrzydła, brzuch i ogon, reszta upierzenia jest jasnoczerwona. Dziób jest srebrzysty. Samica przypomina wyglądem samca, poza brązowawym brzuchem i ciemniejszym upierzeniem na całym ciele. Młode są także znacznie ciemniejsze. Długość dorosłego osobnika waha się od 18 do 19 cm. Przypomina wyglądem cynoberka (Calochaetes coccineus), występuje jednak na niższych wysokościach.