Mikołaj Demczuk (nazwisko konspiracyjne Mieczysław Dembski) (ur. 9 września 1916 w Ochtyrce, zm. 1996 w Zabrzu) – kapitan, uczestnik II wojny światowej w szeregach Wojska Polskiego i Armii Ludowej, oficer organów bezpieczeństwa PRL.
Życiorys Pochodził z polskiej rodziny prawosławnej zamieszkałej we wschodniej Ukrainie, która w 1921 wróciła wraz z nim do Polski i osiadła w Lejnie k. Parczewa. Przed wojną skończył szkołę średnią, a po wojnie został inżynierem chemikiem. 1937–1939 służył w Wojsku Polskim jako podoficer w 34 pułku piechoty w Białej Podlaskiej. Uczestnik wojny obronnej 1939.
Podczas okupacji działał w Armii Ludowej, gdzie był dowódcą kompanii w stopniu porucznika, a następnie zastępcą dowódcy batalionu w sowieckim oddziale partyzanckim gen. Siemiona Baranowskiego działającego w powiecie włodawskim. Pod koniec lipca 1944 organizował MO w Lubartowie, gdzie został zastępcą komendanta powiatowego. 5 sierpnia 1944 przyjęty do służbę w aparacie bezpieczeństwa i mianowany kierownikiem PUBP w Lubartowie. 12 stycznia 1945 mianowany kierownikiem Grupy Operacyjnej w Sosnowcu, gdzie od 1 lutego 1945 kierował tamtejszym Miejskim Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego (MUBP). 1 maja 1945 przeniesiony na kierownika MUBP w Siemianowicach Śląskich.