XIX w., który zwiększył obawy ludności rosyjsko-ukraińskiej (choć nadal większość wspólnoty żydowskiej dotknięta była biedą), polityka dyskryminacyjna władz rosyjskich i ich antyżydowskie nastawienie oraz uczestnictwo niektórych Żydów w ruchach rewolucyjnych. W trwającym trzy dni pogromie czynny udział brali policjanci. Gubernator Odessy Dymitr Neidhardt odmówił delegacji przywódców żydowskich powstrzymania masakry, co częściowo związane było z jego ugruntowanym antysemityzmem, a częściowo z utratą kontroli nad podległymi mu siłami. Rozkaz interwencji władza wydała dopiero po dwóch dobach pogromu.
Podobne podłoże miał pogrom w Kijowie, który również rozgorzał bezpośrednio w reakcji na manifestację sił rewolucyjnych na wieść o ogłoszeniu Manifestu Październikowego. Pogłoska o „zbezczeszczeniu portretu cara” przez Żydów stała się iskrą do fali przemocy, która trwała dwa dni. W czasie trwania pogromu policjanci i żołnierze podzielili się na niereagujących oraz aktywnie uczestniczących w antyżydowskiej przemocy. Jednakże w odróżnieniu od zajść w Odessie, w Kijowie generał stacjonujących wojsk jawnie popierał pogrom, zaś szef policji aktywnie podżegał tłum do napaści.