Istniało również wielorakie tło ekonomiczne pogromów. Masy spauperyzowanych Rosjan podróżowały ku żyznym południowym i południowo-zachodnim rejonom imperium w poszukiwaniu zarobku. Zimie roku 1880 towarzyszyło załamanie przemysłowe, zaś kryzys zbożowy lat 1880–1881 niemal doprowadził do głodu w tym regionie. W miastach pojawiły się bezrobotne i sfrustrowane masy. Z kolei mimo iż pauperyzacją dotknięta została również większość Żydów, pewna ich część była dla ludności nieżydowskiej pracodawcami, kredytodawcami lub dostawcami artykułów pierwszej potrzeby, jak i ekonomicznymi rywalami. Ponieważ dodatkowo wśród kozaków i ludności wiejskiej panowała długa tradycja antyżydowskich antagonizmów, która zebrała swoje krwawe żniwa podczas powstania Chmielnickiego czy Rzezi humańskiej, frustracja wywołana kryzysem ekonomicznym skierowała się przeciw Żydom.
Pogromy Do pierwszego pogromu doszło 15 i 16 kwietnia 1881 w Jelizawietgradzie (dzis. Kropywnyćkyj na Ukrainie), w czasie świąt prawosławnej Wielkanocy. Tłum plądrujący sklepy i karczmy prowadzone przez Żydów oraz synagogę został powstrzymany przez żołnierzyI. Aronson, ibid, s. 47–59.. Sytuacja nie została jednak uspokojona i w przeciągu około tygodnia doszło do około czterdziestu pogromów we wsiach rozrzuconych po guberni chersońskiejI. Aronson, ibid, s.