Zasady nadawania Medal nadawany był byłym członkom Związku Polaków w Niemczech i Wolnym Mieście Gdańsku oraz innych stowarzyszeń i organizacji prowadzących przed przyłączeniem do Polski ziem zachodnich i północnych działalność społeczno-polityczną, gospodarczą, kulturalną i w innych dziedzinach na rzecz ludności polskiej zamieszkałej na tych terenach. Medal nadawano również osobom szczególnie zasłużonym w powojennej odbudowie i integracji z resztą kraju Ziem Odzyskanych. W szczególnych wypadkach Medal mógł być nadany również pośmiertnie.
Medal nadawała Rada Państwa, począwszy od 9 maja 1985 roku. Ustawa przewidywała, że medal będzie nadawany do 9 maja 1990 (od 1989 był nadawany przez Prezydenta PRL / RP). Z dniem 23 grudnia 1992 ustawa o ustanowieniu Medalu Rodła utraciła moc.
Odznaka Odznaką Medalu Rodła jest medal okrągły o średnicy 38 mm, wykonany z tombaku posrebrzanego, oksydowanego. Na awersie pośrodku umieszczony jest znak rodła z orłem piastowskim, z napisem na obrzeżu: NIE RZUCIM ZIEMI / SKĄD NASZ RÓD.