Raj i grzech pierworodny () – obraz olejny flamandzkich malarzy Jana Brueghla i Rubensa. Jest sygnowany: u dołu z lewej strony PETRI PAVLI RVBENS FIGR, a u dołu z prawej strony IBRUEGHEL FEC.

Geneza tematu Obraz przedstawia scenę grzechu pierworodnego, jakiego dopuścili się Adam i Ewa oraz wyobrażenie Raju. Motyw został zaczerpnięty z Księgi Rodzaju i był jednym z najpopularniejszym w malarstwie europejskim; stanowi jeden z nielicznych epizodów Starego Testamentu, gdzie obok siebie pojawiają się nadzy mężczyzna i kobieta.

Opis obrazu Większość artystów poruszając temat grzechu pierworodnego koncentrowała się na przedstawieniu Adama i Ewy, towarzyszącym im emocjom oraz szatanowi przybierającemu różne postacie i formy. U Rubensa i Brueghla, pierwsi ludzi stanowią jedynie część epizodu. Ukazani z lewej strony, nadzy spędzają czas pod „drzewem poznania”. Ewa jedną ręką podaje jabłko Adamowi, drugą odbiera kolejny owoc od węża. Szatan, zgodnie z relacją Biblii ma postać gada. Otacza ich bujna roślinność i mnóstwo zwierzyny. Wszystkie gatunki żyją obok siebie, wypoczywają, spożywają pokarm. Akt grzechu jeszcze się nie dokonał;