Pierwsze odznaki sprawnościowe w Polsce, a zarazem jedne z pierwszych na świecie, zostały ustanowione w latach 30. XX w. Prekursorem był Polski Związek Narciarski, który w 1932 ustanowił Odznakę Górską, a w 1936 Odznakę Nizinną. Kolejnymi były Odznaka Kajakowa, ustanowiona w 1934 przez Polski Związek Kajakowy, i Górska Odznaka Turystyczna, ustanowiona w 1935 przez Polskie Towarzystwo Tatrzańskie.
Po II wojnie światowej, gdy stworzono możliwość rozwoju różnych form wypoczynku i turystyki, PTT i PTK, włączając się w nurt nowego życia, nawiązało współpracę z organizacjami młodzieżowymi i związkami zawodowymi. Powstała propozycja zjednoczenia społecznego ruchu turystyczno-krajoznawczego. 15 grudnia 1950 podjęto decyzję o połączeniu obu towarzystw, w wyniku którego powstało Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. W Statucie PTTK określono m.in. wygląd odznaki organizacyjnej, którą mogą nosić wszyscy członkowie PTTK.