Umowa śmieciowa, śmieciówka – potoczne określenie umowy cywilnoprawnej zawartej między pracodawcą i pracownikiem mimo występowania stosunku pracy wymagającego zawarcia umowy o pracę.
Tzw. śmieciówki są stosowane przez pracodawców zazwyczaj w celu ominięcia przepisów prawa pracy i obniżenia kosztów zatrudnienia. Dla pracowników, umowa śmieciowa skutkuje brakiem niektórych świadczeń zapewnianych przez umowę o pracę, m.in. okresu wypowiedzenia, płatnego urlopu i dodatków za nadgodziny.
Definicja umowy śmieciowej Najczęściej mianem tzw. śmieciówek określa się umowy cywilnoprawne, jeśli są użyte mimo występowania stosunku pracy narzucającego zawarcie umowy o pracę. Istnieją dwa rodzaje umów, które mogą zostać użyte w tym celu: umowa zlecenia i umowa o dzieło.
Za umowy śmieciowe nie uznaje się powszechnie umów o pracę na czas nieokreślony, ponieważ w stosunku do takich umów stosuje się prawo pracy, a pracownikom przysługują prawa nieprzysługujące osobom zatrudnionym w oparciu o umowy cywilnoprawne. Według prof. Elżbiety Kryńskiej z Uniwersytetu Łódzkiego oraz Bogdana Grzybowskiego z Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, określanie umów o pracę mianem śmieciowych jest nieuzasadnione.