Teodor Gaza lub Gazes (ok. 1398–1476; , Theodoros Gazes; , , gen: Theodori Gazae) – grecki filolog i humanista, tłumacz Arystotelesa.
Życie Teodor Gaza urodził się w Tesalonice, stąd przydomek Tesalonicki (łac.: Thessalonicensis, gr.: Thessalonikeus). Był profesorem w Konstantynopolu. Na soborze florenckim (1439) wypowiadał się za unią Kościołów. W sporze, który wybuchnął w trakcie soboru pomiędzy greckimi delegatami na temat pierwszeństwa Arystotelesa lub Platona w wykładzie wiary chrześcijańskiej zajął stanowisko proarystotelesowskie, wspólnie z Jerzym Scholarem i Jerzym z Trapezuntu, przeciw Jerzremu Gemistowi-Pletonowi i kardynałowi Bessarionowi. Po zakończeniu soboru pozostał we Włoszech. Współpracował z kardynałem Bessarionem, redagował między innymi jego In calumniatorem Platonis. W 1446 roku został rektorem i wykładowcą języka greckiego na uniwersytecie w Ferrarze. W 1449 roku przeniósł się do Rzymu, gdzie z nominacji papieża Mikołaja V został profesorem filozofii, podjął się też tłumaczenia dzieł pisarzy greckich na łacinę. W 1463 roku otrzymał zarząd klasztoru w San Giovanni a Piro, gdzie zmarł w 1476 roku.