Proton 1 () – radziecki satelita naukowy serii Proton, do badań w zakresie astronomii; pierwszy ładunek wyniesiony przez rakiety nośne rodziny Proton (używanej aż do XXI wieku), w dwuczłonowym wariancie UR-500; podówczas najcięższy ładunek wyniesiony w przestrzeń kosmiczną.
Satelita był ładunkiem pierwszej w historii rakiety UR-500, która utworzyła potem rodzinę rakiet nośnych Proton, która była jednym z filarów radzieckiego i rosyjskiego programu kosmicznego.
Pierwszy start nie obył się bez problemów. W trakcie procedury startowej zidentyfikowano wyciek utleniacza (tetratlenku diazotu) na przewody elektryczne. Dyrektor startu, Władimir Czełomiej, zdecydował o starcie i nie przerywaniu procedury. Rakieta wystartowała pomyślnie. Przez pierwsze kilka godzin odbierano jedynie sygnały świadczące o obecności satelity na orbicie. Później podjął on normalną pracę i przez 45 dni przesyłał dane naukowe o wysokoenergetycznym promieniowaniu kosmicznym.
Z uwagi na symbol umieszczony na poszyciu II członu rakiety, przy starcie była ona nazywana Herkules lub Atlantis, ale nazwa nie przyjęła się.