Teoria portfelowa (ang. portfolio theory) – teoria podejmowania decyzji w warunkach ryzyka, oparta na dywersyfikacji. Została przedstawiona przez Harry'ego Markowitza w 1952 roku w opublikowanym w czasopiśmie „Journal of Finance” artykule Portfolio Selection, w którym zaprezentował on normatywną teorię doboru aktywów do portfela inwestycyjnego.
W myśl teorii racjonalna osoba dokonująca wyboru powinna zgodnie ze swymi preferencjami inwestować kapitał tak, aby albo minimalizować wariancję (podstawową miarę ryzyka) przy danej oczekiwanej stopie zwrotu, albo maksymalizować stopę zwrotu przy danej wariancji.
Model zaproponowany przez Markowitza był przełomowy, nie tylko z perspektywy teorii inwestowania, ale także z powodu jego znaczenia dla analizy wyboru w warunkach ryzyka. Był to pierwszy model wyboru, który jawnie wprowadził parametr ryzyka, a także nawiązywał do kompromisu między ryzykiem a stopą zwrotu.
Konstruowanie portfela inwestycyjnego Markowitz zanegował, że jedynym celem przy konstruowaniu portfela jest maksymalizacja stopy zwrotu, ponieważ wraz z jej wzrostem rośnie ryzyko. Za pomocą modelu portfelowego można wyliczyć najkorzystniejszą proporcję tych dwóch czynników.