Księgowanie umysłowe (ang. mental accounting) – psychologiczny mechanizm odpowiedzialny za nieracjonalność traktowania pieniędzy.
Model księgowania umysłowego został zaproponowany w latach osiemdziesiątych XX wieku przez amerykańskiego ekonomistę Richarda Thalera. Wyjaśnia on różnicowanie przez ludzi źródeł zdobywania pieniędzy i celów, na które te pieniądze są wydawane (Thaler 1985; 1990; 1999). Według Thalera, podobnie jak w prawdziwej księgowości, również w umyśle człowieka informacje o dochodach i wydatkach są przypisywane do osobnych „kont mentalnych”, co powoduje, że ludzie unikają ich wymiennego traktowania. Dzięki posługiwaniu się systemem księgowania umysłowego konsumenci zyskują większe poczucie kontroli nad dysponowanym kapitałem.
Na przykład jeżeli systematycznie oszczędzamy pieniądze, aby w przyszłości przeznaczyć je na edukację naszych dzieci, to bardzo niechętnie z nich skorzystamy, gdy postanowimy kupić nowy telewizor, a będzie nam brakować gotówki.