Pożegnanie i Powitanie powstańca (dyptyk) – dyptyk polskiego malarza, Artura Grottgera, odnoszący się do powstania styczniowego, namalowany w latach 1865–1866. Obrazy znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.
Obrazy Pożegnanie powstańca i Powitanie powstańca wpisują się w nurt narodowej szkoły malarstwa historycznego, której wybitnymi przedstawicielami byli również Jan Matejko i Józef Chełmoński. Widoczna jest tu, przyjęta przez Grottgera, metoda przedstawiania wydarzeń historycznych przez pryzmat scen wziętych z życia. Podobnie jak w cyklu rysunków Polonia czy Lithuania, Grottger podejmuje tu temat powstania styczniowego.
Okoliczności powstania Dyptyk Grottger wykonał w 1866 roku podczas swojego pobytu w obecnej ukraińskiej miejscowości Śniatynka„Grottger. Wystawa w 150. rocznicę urodzin i 120. rocznicę śmierci artysty”, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1988, s. 19., która wówczas należała do Stanisława Tarnowskiego.