Zmiana polityki wobec Gruzji nastąpiła po tym, gdy wojska rosyjskie ostatecznie stłumiły powstania wyzwoleńcze muzułmańskich ludów północnego Kaukazu. Gruzja zaczęła być wówczas traktowana jak obszar podbity, podlegający pełnej rusyfikacji. Do szczególnie ostrego wybuchu konfliktu narodowościowego gruzińsko-rosyjskiego, na który nałożyły się konflikty społeczne wynikające z trudnej sytuacji robotników przemysłowych i chłopów, doszło w czasie rewolucji 1905 roku.
Gruzja odzyskała niepodległość w 1918, wchodząc w skład Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej.
Gruzja wschodnia jako protektorat rosyjski thumb|Wejście wojsk rosyjskich do Tbilisi, 1799 thumb|Roman Bagration, przedstawiciel wybitnej gruzińskiej rodziny wojskowej, brał udział w działaniach na rzecz odzyskania od Turków ziem historycznie gruzińskich.
W 1783 król Kartlii i Kachetii Herakliusz II po raz kolejny poprosił carycę Katarzynę II o uznanie Gruzji wschodniej za rosyjski protektorat. Prośba ta została zaakceptowana i 24 lipca 1783 przedstawiciele obydwu stron (Paweł Potiomkin ze strony rosyjskiej oraz Iwane Bagrationi i Garsewane Czawczawadze ze strony gruzińskiej) podpisali traktat gieorgijewski.