Archontycy – nazwa gnostyckiej sekty, która powstała w połowie IV wieku na terenie Palestyny, skąd przenikała również do Armenii. Nazwa wywodzi się od greckiego słowa ἀρχοντες (rządzący), gdyż wierzyli, że świat został stworzony i jest rządzony przez stworzenia zwane Archontami. Głównym źródłem do badań nad dziejami tej sekty są dzieła świętego Epifaniusza z Salaminy.
Historia Według relacji Epifaniusza początki sekty są związane z działalnością Piotra, młodego duchownego, żyjącego na terenie Palestyny. Piotr interesował się gnostycyzmem i jego poglądy ewoluowały w tym kierunku, aż został potępiony jako odstępca przez Aecjusza. Po tym wydarzeniu Piotr zbiegł na tereny Arabii, które były centrum herezji Ebionitów. Przebywał tam aż do późnej starości, po czym powrócił do Palestyny i został pustelnikiem i kaznodzieją. Żył w jednej z jaskiń nieopodal Jerozolimy a jego nauki i styl życia zjednały mu sporą liczbę wyznawców. Krótko po śmierci cesarza Konstancjusza II w 361 roku do Jerozolimy przybył z Egiptu niejaki Eutaktus. Doktryna głoszona przez Piotra oczarowała go i został jego gorliwym zwolennikiem. Następnie udał się do Armenii, gdzie nauczał miejscowych chrześcijan i pogan zasad swojej wiary. Na wieść o rozpowszechnianiu się herezji Epifaniusz ekskomunikował Piotra i jego zwolenników.