thumb|Jan Matejko, Portret Stanisława Tarnowskiego, 1890 thumb|Leon Wyczółkowski, Stańczyk, 1898 Stańczycy – ugrupowanie polityczne w Galicji, powstałe w latach 60. XIX wieku. Nazwa ugrupowania wzięta została od pamfletu politycznego Teka Stańczyka (1869), opublikowanego na łamach „Przeglądu Polskiego”. Głównymi działaczami ugrupowania byli Stanisław Tarnowski, Józef Szujski, Stanisław Koźmian i Walerian Kalinka, a organami prasowymi dziennik „Czas” i miesięcznik „Przegląd Polski”.
We wspomnianej Tece w formie fikcyjnych listów politycznych rzekomo pisanych przez Stańczyka (nadwornego błazna polskich królów) grupa wyrażała poglądy konserwatywne. Stańczycy obarczali naród polski winą za utratę niepodległości, wytknęli mu rozliczne wady i skłonność do anarchii, dowodzili, że monarchia pod rządami cesarza Franciszka Józefa stanowi pod względem ideowym kontynuację dawnego państwa polskiego i dlatego należy z nią współdziałać. Jadowita satyra atakująca przeszłość narodową, a zwłaszcza powstania, spotkała się z rozlicznymi protestami. Jednocześnie byli przeciwko tendencyjnemu przekształcaniu dziejów Polski. Uważali, że przyczyn jej upadku trzeba szukać w jej błędach, a te należy dobrze poznać. Wedle stańczyków, narodowi należało mówić więc całą o nich prawdę, choćby najbardziej gorzką.