Izolator topologiczny – chemicznie jednorodny materiał (np. Bi2Se3), na powierzchni którego tworzy się stan metaliczny, pomimo tego że wyjściowy materiał jest izolatorem (posiada przerwę energetyczną). Powstanie stanu metalicznego nie jest związane z wystąpieniem obcej fazy (np. utlenianiem się powierzchni), a wynika z inwersji pasm energetycznych danego izolatora topologicznego wokół poziomu Fermiego. Zjawisko to tłumaczy abstrakcyjne pojęcie izolatora atomowego. Należy wyobrazić sobie taki monokryształ, w którym węzły sieci krystalicznej są od siebie odsunięte tak bardzo, że pole elektryczne wpływa jedynie lokalnie na węzły tej sieci. W takiej sytuacji omawiany kryształ jest izolatorem, ponieważ nie można w nim wywołać przepływu prądu. Zmniejszając dystans między węzłami sieci z nieskończoności do wartości skończonej, wygodniej jest posługiwać się pojęciem struktury pasmowej, która odpowiada poziomom energetycznym dostępnym dla elektronów w ciele stałym. Jeżeli ta kolejność pasm w ciele stałym odpowiada kolejności dla izolatora atomowego, to monokryształ jest tzw. izolatorem trywialnym (inaczej- zwykłym), jeśli jednak następuje inwersja pasm, wtedy izolator jest nietrywialny. Odwrócenie pasm w przestrzeni rzeczywistej ma miejsce na granicy między izolatorem trywialnym a nietrywialnym, to znaczy- na powierzchni monokryształu.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Izolator topologiczny · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.