Wzgórze Chełm jest wzniesieniem tektonicznym o charakterze zrębu. Jego szczególnym walorem jest położenie w obrębie Bramy Krakowskiej – jednostki łączącej trzy wielkie regiony fizycznogeograficzne Polski: Karpaty, kotliny podkarpackie i wyżyny. Na niewielkim obszarze mamy do czynienia z bardzo dużym zróżnicowaniem warunków geograficznych, a w konsekwencji siedlisk i zbiorowisk roślinnych z wieloma cechami naturalnymi. Daje to unikatowe możliwości prezentacji i bezpośredniego kontaktu ze zjawiskami zróżnicowania i determinacji poszczególnych elementów środowiska.
5. Zespół kościelno-plebański (pierw. poł. XIX wieku) w Rybnej
Zespół kościelno-plebański obejmuje kościół konsekrowany w 1832 r. i ogrodzenie z kaplicami.
6. Założenie dworsko-parkowe w Rybnej
Założenie dworsko-parkowe wraz z parkiem krajobrazowym (XVII–XIX w.) będące własnością rodu Rostworowskich. W Rybnej urodził się Karol Hubert Rostworowski (1877–1928) wybitny dramaturg i poeta.
7. Zespół dworsko-parkowy w Przegini Narodowej
Dworek (1830–1833 r.) zwany jest „Matejkówką” ponieważ stanowił własność rodziny Jana Matejki. Obecnie mieści się tam siedziba Stowarzyszenia Kobiet w Przegini Narodowej oraz filia Biblioteki Gminnego Ośrodka Kultury.
8.