Od 1884 roku chodził do gimnazjum w Dreźnie, a w latach 1886–1889 do chrześcijańskiego gimnazjum w Eisenbergu. W 1890 roku rozpoczął studia na Akademii w Lozannie. Potem w latach 1891–1892 studiował przez dwa semestry na Uniwersytecie w Jenie nauki przyrodnicze, jak również urbanistykę, historię i filozofię. W 1892 roku przeniósł się na Uniwersytet w Heidelbergu. Od 1893 roku uczęszczał do szkoły wojskowej w Kassel i zdał w 1894 roku oficjalne egzaminy w Berlinie. We wrześniu 1894 wstąpił jako podporucznik do królewskiej piechoty.

W 1898 roku książę Ernest poślubił księżniczkę Adelajdę z Schaumburg-Lippe (1875–1971). Z małżeństwa tego urodziło się czworo dzieci: Karolina Agnieszka (1899–1996), Jerzy Maurycy (1900–1991), Elżbieta (1903–1991), Fryderyk Ernest (1905–1985).

W latach 1903–1905 Ernest odbywał służbę wojskową w sztabie generalnym i brał udział w licznych ćwiczeniach wojskowych.