Od VI wieku naszej ery na ziemiach polskich rozwijała się wyraźnie słowiańska kultura wczesnośredniowieczna. Osadnictwo w tym okresie rozwijało się m.in. w Daniszewie, wzdłuż rzeki Kiełbaski oraz na terenach Dobrowa, Gąsiorowa, Gozdowa i Ruszkowa Pierwszego oraz Ruszkowa Drugiego. Mimo znacznej koncentracji osadnictwa na terenie gminy w czasach piastowskich nie pojawił się w Kościelcu ważniejszy ośrodek grodowy. Najbliższym ważniejszym grodem był gród w Koninie. Nie odkryto z tego okresu żadnego cmentarzyska ani pogańskiego, ani chrześcijańskiego.
Od wczesnego średniowiecza tereny gminy Kościelec należały do kasztelanii lędzkiej. W XIII wieku obszar ten kilkukrotnie przechodził z rąk książąt wielkopolskich na rzecz książąt kujawskich. W okresie średniowiecza część prywatnych ziem w rejonie Dobrowa nadano cystersom w ramach tzw. fundacji dobrowskiej. Kościelec wchodził najprawdopodobniej w skład domeny królewskiej i pełnił funkcję centrum osadnictwa oraz siedziby zarządu dóbr monarszych. W II połowie XIV wieku utracił jednak tę funkcję, kiedy w pobliżu Koła zaczęto wznosić zamek.