Przestrzeń zanika i już nigdy El Greco nie będzie próbował ją stworzyć; jego postacie będą oddzielone od siebie jedynie słabo zaznaczonymi konturami.
Jedyną techniką jaką będzie się posługiwał artysta będzie światło. Pierwsze jego wykorzystanie można zauważyć w Pokłonie pasterzy. Widoczni z prawej strony dwaj aniołowie unoszący się pod wąskim sierpem nowiu, bardziej przypominają widma. Gloria unosząca się na górze, choć jeszcze z wizerunkami aniołów zamienia się w świetliste promienie. Pośrodku, leży maleńkie Dzieciątko od którego bije największy blask oświetlający pochylonych nad nim pasterzy z wizerunkami prostych chłopów. Blask ten nawiązuje do Jezusa jako źródła światła dla całego świata. El Greco będąc intelektualistą, umieszcza bardziej racjonalne uzasadnienie dokonanego cudu sankcjonując je wizerunkiem komentatora Pisma Świętego, proroka Izajasza (na pierwszym planie po prawej stronie). Przedstawiony jako starzec, w jednej ręce trzyma otwartą biblię, a w drugiej świece jedyne, własne źródło światła obejmujące jego sylwetkę a głównie głowę zwróconą do widza. W ten sposób prorok interpretując karty Pisma i patrząc na widza chce upewnić się czy dobrze zrozumiał cud narodzin Zbawiciela.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Obrazy El Greca Kategoria:Obrazy w Colección Santander w Madrycie Kategoria:Święta Rodzina na obrazach Kategoria:Motyw pokłonu pasterzy na obrazach