Wywołało to niepokój baronów, obawiających się, że Henryk idzie w ślady ojca, Jana bez Ziemi; kiedy skończyły się pieniądze papież unieważnił umowę i przyobiecał koronę Karolowi I Andegaweńskiemu.

Montfort stał się przywódcą stronnictwa domagającego się potwierdzenia „Wielkiej Karty Swobód” i przyznania większej władzy baronom. W 1258 roku siedmiu baronów zmusiło króla do zaakceptowania „Prowizji oksfordzkich”, kończących absolutystyczną monarchię anglonormańską i przekazujących władzę radzie 24 baronów; był to zaczątek angielskiego parlamentu.

Henryk został zmuszony do wzięcia udziału zaprzysiężeniu „Prowizji”. W ciągu następnych lat poplecznicy Montforta, w tym franciszkańscy doradcy, skupili się wokół Adama z MarshFor Simon and the Franciscans: John Robert Maddicott, Simon de Montfort 1996:91ff.; królewscy lojaliści stawali się zaś coraz bardziej podzieleni. W 1261 roku Henryk uzyskał papieską bullę zwalniającą go z przysięgi. Obie strony zaczęły zbierać wojska – przywódcą rojalistów został królewicz Edward, najstarszy syn Henryka.