thumb|270px|Papież Urban II przemawiający podczas synodu Synod w Clermont – zebranie duchowieństwa i władz świeckich zwołane przez papieża Urbana II w 1095 roku. Jego głównym postanowieniem było ogłoszenie oficjalnego rozpoczęcia pierwszej wyprawy krzyżowej, której celem było odbicie Jerozolimy będącej w rękach Turków Seldżuckich.

Przebieg i postanowienia synodu Pomysł zwołania wyprawy krzyżowej narodził się podczas synodu w Piacenzy (1095), podczas którego Urban II przyjął poselstwo cesarza bizantyjskiego Aleksego I Komnena, proszącego wszystkich chrześcijan o pomoc w walce z niewiernymi. Papież, zachęcony sukcesami hiszpańskiej i portugalskiej rekonkwisty (1085 – zdobycie Toledo, 1094 – oswobodzenie Walencji), podczas pobytu w opactwie Cluny zwołał synod w Clermont w Owernii. Tam, 27 listopada 1095 papież przemówił do zgromadzonego tłumu, ogłaszając rozpoczęcie przygotowań do pierwszej krucjaty. Mowę prawdopodobnie podsumował słowami „Bóg tak chce”, które stały się mottem nadchodzącej wyprawy krzyżowej. Zgromadzeni naszyli na płaszczach czerwone krzyże, będące symbolem krucjaty. Równocześnie proklamowano pokój boży między chrześcijanami.