alt=Cztery familoki (zob.) w Rudzie Śląskiej: jednopiętrowe, proste budynki z czerwonej cegły położone wzdłuż wspólnej drogi. Budynki posiadają spadzisty dach, stolarka okienna malowana jest na jaskrawo czerwony kolor.|mały|Przeprowadzka do prostych, zazwyczaj dwuizbowych mieszkań ze wspólną toaletą na klatce schodowej stanowiła dla XIX-wiecznych robotników znaczną poprawę warunków bytowych Osiedle patronackie (zależnie od kontekstu także osiedle robotnicze, miasto fabryczne, kolonia fabryczna, robotnicza itd.) – miejscowość lub jej część, powstała jako zaplecze wielkiego zakładu przemysłowego. Zazwyczaj obejmuje sam zakład, często związany z przemysłem ciężkim i lekkim, jak również domy mieszkalne robotników i pracowników niższego szczebla, a także inne budynki użyteczności publicznej, jak kościoły, przychodnie czy sklepy.